Leerstoornis

Dyslexie veroorzaakt door hersenblokkade

vrijdag, december 6th, 2013 | Leerstoornis, Nieuws | Geen reacties

Dyslexie wordt waarschijnlijk veroorzaakt door een blokkade in de hersenen, zo blijkt uit nieuw wetenschappelijk onderzoek. Het gaat om een falende verbinding tussen hersengebieden waar klanken worden opgeslagen en het gebied van Broca in de grote hersenen, dat deze klanken omzet in taal. De eerste opslag van informatie verloopt – anders dan tot nu toe werd gedacht – zonder problemen bij mensen met dyslexie. Dat melden onderzoekers van de Katholieke Universiteit Leuven in het wetenschappelijk tijdschrift Science.

De wetenschappers kwamen tot hun bevindingen op basis van hersenscans. Bij het onderzoek kregen 23 proefpersonen met dyslexie en 22 mensen zonder dyslexie verschillende klanken te horen, terwijl ze in een scanner lagen. Bij alle proefpersonen bleek het hersendeel waarin klanken worden verwerkt (de auditieve cortex) goed te functioneren. Dat was verrassend omdat tot nu toe werd aangenomen dat dyslexie werd veroorzaakt door een falende eerste verwerking van klanken.

Uit het onderzoek bleek echter dat er bij mensen met dyslexie iets misgaat in de communicatie tussen de auditieve cortex en het gebied van Broca. Het taalverwerkingsgebied krijgt daardoor niet altijd de juiste informatie. “Vergelijk het met een computernetwerk”, verklaart hoofdonderzoeker Bart Boets op EOS Wetenschap. “We dachten tot nu toe dat de informatie die opgeslagen was op de server niet correct was, omdat deze niet juist was geregistreerd. Nu weten we dat de informatie op de server klopt, maar dat het verkeerd loopt bij de toegang tot die informatie.”

Dyslexie leidt vooral tot problemen bij het lezen. Ook dat heeft echter met klanken te maken. Bij het lezen worden lettercombinaties namelijk eerst omgezet in klanken die vervolgens door de hersenen worden verwerkt.  De wetenschappers hopen dat de nieuwe ontdekking leidt tot betere behandelingen van dyslexie. “Dit nieuwe inzicht schept perspectieven om meer effectieve interventies te ontwikkelen die specifiek gericht zijn op het verbeteren van de verbinding tussen frontale en temporale taalgebieden”, aldus Boets op de nieuwssite van de Katholieke Universiteit Leuven.

bron: nu.nl

Lettertype Dyslexie: lettertype biedt uitkomst voor dyslectische kinderen

Al jaren wordt er onderzoek gedaan naar leesstoornissen en welke interventies er wel en niet werken. Recent is er een nieuw lettertype ‘Dyslexie’ genaamd, die dyslectische mensen moet helpen bij het lezen. Het lettertype is ontworpen door Christiaan Boer die zelf dyslectisch is.

Dyslexie kenmerkt zich in problemen met het lezen en schrijven. Men heeft moeite om het verschil te horen tussen klanken als m en n; p, t en k; s, f en g; eu, u en ui. Ook worden klanken vaak verwisseld, zoals  ‘dorp’ en ‘drop’ of ’12’ en ’21’, het zogeheten spiegelen. Tevens gaat het inprenten van reeksen, bijvoorbeeld tafels of spellingsregels. Bij het lezen valt op dat sommige kinderen heel traag lezen en andere weer heel snel, maar dan wel met relatief veel fouten. Bij het schrijven valt vaak het onleesbare handschrift op en bij spelling heeft men moeite om de spellingsregels goed toe te passen (Steunpunt dyslexie).

Wanneer dyslecten teksten lezen, zakt de moed hun vaak in de schoenen vanwege de grote tekstblokken. De regels zijn vaak lang, waardoor kinderen ‘verdwalen’ in de tekst of overzicht kwijt raken op de pagina. Tevens zijn veel teksten uitgevuld op de pagina, waardoor alle regels op elkaar lijken en een dyslect dus geen herkenningspunten meer heeft  (www.studiostudio.nl). Dit heeft Christiaan Boer er toe gedreven om verder na te denken over hoe dit probleem aangepakt kan worden.

De grootste verschillen tussen traditionele lettertypes en het lettertype Dyslexie is dat het zwaartepunt van de letter laag ligt, waardoor de kletter niet snel ondersteboven gedraaid zal worden. Daarnaast zijn de openingen van de letters groter, waardoor de vorm van de letters verduidelijkt worden en ze zo minder op elkaar lijken. Ook de hoogte van sommige letters is vergroot, zodat ze minder op elkaar letten. Sommige letters zijn iets schuin gezet op basis van de geschreven letters. Ook hierdoor worden de verschillen ten opzichte van elkaar groter. Ook letters die veel op elkaar lijken zijn ten opzichte van elkaar veranderd door bijvoorbeeld een langere stok of staart te krijgen. Door de verschillende hoogtes van letters, krijgt elke letters zijn eigen karakter waardoor ze minder op elkaar lijken. Ook de ruimte tussen letters en woorden is groter zodat ze de ruimte hebben (www.lexima.nl). Door hier te klikken kan men enkele voorbeelden zijn van het lettertype.

Dyslexie
Andere algemene tips die goed werken voor kinderen met dyslexie is om een stuk tekst op te delen in meerdere alinea’s en de tekstkolommen niet breder te maken dan 6 à 9 woorden. Het opdelen in kolommen met genoeg ruimte tussen de kolommen kan dus ook helpen. In plaats van tekst uitvullen is het wenselijk om de tekst links uit te lijnen (studio studio).

De universiteit van Twente heeft in 2010 onderzoek gedaan of dit lettertype inderdaad dyslectische kinderen helpt bij het lezen. Er hebben 21 dyslecten  en 22 normaal lezende studenten deelgenomen aan het onderzoek. Ze hebben de Een-Minuut-Test en de Klepel twee keer gelezen. Eén keer in het lettertype Arial en één keer in het lettertype Dyslexie. Hypothesen in dit onderzoek waren:

1) de leessnelheid bij dyslecten zal toenemen
2) de accuratesse bij dyslecten neemt toe
3) de leessnelheid van niet-dyslecten neemt toe
4) de attitude van de deelnemers naar het lettertype dyslexie is positief.

De resultaten op basis van dit onderzoek leverde geen significant verschillen op voor de leessnelheid, maar er waren wel enkele positieve en negatieve effecten gevonden voor de accuratesse. Enkele specifieke leesfouten verminderen, terwijl andere toenemen. Over het algemeen werden er bij de groep dyslecten minder fouten gemaakt wanneer er werd gelezen met het lettertype Dyslexie. Wat betreft de attitude blijkt dat de dyslecten positief zijn over het lettertype. Op de vraag of ze het ook wilde gaan gebruiken werd ongeveer even vaak positief als negatief gereageerd. Mogelijk speelt hierbij een rol dat anderen dit lettertype niet gebruiken of niet mogen (Leeuwen, 2010).

Concluderend, dit nieuwe lettertype kan dus uitkomst bieden. Er moet nog een PR-offensief komen, zodat dyslecten ook daadwerkelijk dit lettertype gaan hanteren. Via Studio Studio is het lettertype te bestellen.

 

Woordblind en stemblind

Eind juli hebben een drietal Amerikaanse onderzoekers hun resultaten gepubliceerd. Zij hebben onderzoek gedaan bij dyslectische mensen naar hun taalvermogen om bekende stemmen te herkennen. Zij kwamen tot een verrassende conclusie, welke toch ook verklaarbaar is vanuit de problematiek van dyslexie. Zij concludeerden namelijk dat mensen met  dyslexie (woordblindheid) ook flink slechter zijn dan gemiddeld in het herkennen van bekende stemmen. Tyler Perrachione en zijn collega’s stelden zowel een groep dyslectische mensen als een groep met proefpersonen die wel goed konden lezen bloot aan een tiental onbekende stemmen, die allemaal hoorden bij een bepaald cartoonfiguurtje. De truc van het onderzoek was dat vijf van de stemmen Engels spraken (de moedertaal van de deelnemers), terwijl vijf andere stemmen Mandarijn (Chinees) spraken. Het is al langer bekend dat mensen stemmen die in hun eigen taal spreken makkelijker herkennen dan stemmen die in een vreemde taal spreken. Dit heeft te maken met fonologie, oftewel klank, klankveranderingen en het ritme van woorden. En met de onbekendheid van de klanken uit zo’n andere taal. Je hersenen hebben moeite met deze onbekende klanken herkennen, en herkennen daardoor ook intonatie van individuele sprekers slecht. Wetenschappers vermoeden verder al een poosje dat dyslexie, een aandoening die zich vooral uit in de vorm van slecht kunnen lezen (een taalprobleem), eigenlijk ook voortkomt uit problemen met fonologie. Kinderen met dyslexie zijn bijvoorbeeld een stuk slechter dan gemiddeld in rijmen en alliteratie, wat beide te maken heeft met woordklank. Als dyslexie inderdaad een fonologisch probleem zou zijn, zou je verwachten dat voor mensen met deze aandoening bij het herkennen van iemands stem niet veel uitmaakt welke taal iemand spreekt. Omdat ze hier sowieso niet zo goed in zijn. Dat is precies wat uit het onderzoek van Perrachione blijkt. De deelnemers kregen eerst allemaal een poosje de tijd om zichzelf goed in te prenten welke stem bij welk getekend karakter hoorde. Voor de eigenlijke test kregen zij alleen de stemmen te horen, en moesten ze aangeven bij welk van de cartoonfiguren die stem hoorde. De proefpersonen zonder leesproblemen wisten, bij de Engelse stemmen, bij zeventig procent van de geluidsfragmenten goed aan te geven bij welk cartoonfiguurtje de stem hoorde. De Mandarijnse stemmen herkenden zij veel minder goed. Maar de proefpersonen met dyslexie scoorden voor beide talen hetzelfde: zij herkenden zowel de Engelse als Mandarijnse stemmen in vijftig procent van de gevallen goed. Mensen met dyslexie lijken dus slechter dan normaal stemmen te herkennen. Wat een extra bewijs is voor het idee dat woordblindheid eigenlijk een fonologisch probleem is. En, zoals in de inleiding van dit artikel stond, voor het idee dat taal en stemherkenning toch behoorlijk dicht met elkaar verweven zijn. In een zogenoemd perspective-artikel dat tegelijk met de studie van Perrachione en zijn collega’s verschijnt, pleit hersenwetenschapster Patricia Kuhl voor meer onderzoek naar dit fenomeen.

Bron: Wetenschap24

Onderzoek Rijksuniversiteit Groningen naar comorbide dyslexie

In 2009 is er vanuit het instituut voor Orthopedagogiek aan de Rijksuniversiteit Groningen door onze onderzoeksgroep een project gestart met als doelstelling opheldering te verschaffen ten aanzien van de diagnostiek en behandeling van zogeheten comorbide dyslexie – dat wil zeggen het samengaan van ernstige lees- en spellingproblemen met andersoortige problematiek.
Dyslexie komt ook voor bij mensen die daarnaast andere leer- en ontwikkelingsproblematiek hebben, zoals dyscalculie (~40%), ernstige spraak- en taalmoeilijkheden (ESM) (40~50%) en ADHD (20~50%). Bij al deze stoornissen is er net als bij dyslexie sprake van een probleem met de informatieverwerking in de hersenenDyslexie komt ook voor bij mensen die daarnaast andere leer- en ontwikkelingsproblematiek hebben, zoals dyscalculie (~40%), ernstige spraak- en taalmoeilijkheden (ESM) (40~50%) en ADHD (20~50%). Bij al deze stoornissen is er net als bij dyslexie sprake van een probleem met de informatieverwerking in de hersenen. Tot op heden bestaat er nog veel onduidelijkheid met betrekking tot de vraag hoe nu moet worden omgegaan met deze bijzondere groepen kinderen. Een dergelijke combinatie van problemen kan er namelijk voor zorgen dat deze elkaar versterken en om die reden lijkt het voor de hand te liggen dat deze situatie een meer specifieke aanpak vereist. Het is in dit verband van groot belang dat wanneer een stoornis is vastgesteld, een andere stoornis niet over het hoofd wordt gezien en dat niet alle problemen ten onrechte aan die ene stoornis worden toegeschreven.
De Rijksuniversiteit van Groningen hoopt met de uitkomsten van dit onderzoek aanknopingspunten te vinden op basis waarvan een instrument ontwikkeld kan worden dat optimaal aansluit bij deze groep kinderen. Op de site van DyslexiePlus is meer informatie te vinden en kun je bij interesse je ook opgeven als deelnemer van het onderzoek.

Test review: Drie Minuten Test (DMT)

zondag, februari 13th, 2011 | Leerstoornis, Onderzoeksmateriaal, Test review | Geen reacties

Informatie van de testuitgever

De DMT meet de technische leesvaardigheid van kinderen. De test kan gebruikt worden bij leerlingen van groep 3 tot en met groep 8. Bij de DMT ligt de nadruk op de snelheid waarmee leerlingen afzonderlijke woorden kunnen verklanken. Het pakket bevat drie verschillende leeskaarten: op leeskaart 1 staan klankzuivere woorden (type km, mk en mkm); op leeskaart 2 staan andere eenlettergrepige woorden; op leeskaart 3 staan twee- of meerlettergrepige woorden.
De DMT wordt uitgegeven door Cito. Voor de kosten zie AVI.

Cotanbeoordeling

Uitgangspunten bij de testconstructie: goed
Kwaliteit van de testmateriaal: goed
Kwaliteit van de handleiding: goed
Normen:  goed
Betrouwbaarheid: goed
Begripsvaliditeit: goed
Criteriumvaliditeit: nvt (niet bedoeld om te voorspellen)

Eigen ervaring:
Een gemakkelijk af te nemen test, die makkelijk scoort. De map met de DMT en AVI is zeer compleet.

Test review: Een-minuut-test (EMT)

maandag, februari 7th, 2011 | Leerstoornis, Onderzoeksmateriaal, Test review | Geen reacties

Informatie van de testuitgever

De EMT meet de technische leesvaardigheid. De test gaat na in hoeverre het kind gedrukte woorden snel kan ontsleutelen. Binnen één minuut wordt gekeken hoeveel woorden kinderen goed kan lezen uit een standaardlijst van 116 woorden. De test wordt afgenomen bij kinderen van groep 4 tot en met 8. De afname duur duurt ongeveer één minuut.
De EMT wordt uitgegeven door Pearson en kost €52,- incl. BTW.

Cotanbeoordeling

Uitgangspunten bij de testconstructie: goed
Kwaliteit van de testmateriaal: goed
Kwaliteit van de handleiding:  goed
Normen:  goed
Betrouwbaarheid:  goed
Begripsvaliditeit: goed
Criteriumvaliditeit: nvt (niet bedoeld om te voorspellen)

Eigen ervaring:
Leuke leestesten voor kinderen. De afname gaat snel en eenvoudig, evenals het scoren.

Test review: Klepel

donderdag, februari 3rd, 2011 | Leerstoornis, Onderzoeksmateriaal, Test review | Geen reacties

Informatie van de testuitgever

De Klepel meet de technischer leesvaardigheden van pseudo-woorden. De test kan afgenomen worden bij kinderen van groep 3 tot en met groep 8 van het basisonderwijs en de brugklas van het voortgezet onderwijs. De Klepel kan samen met de EMT afgenomen worden. Wanneer men dit doet geeft dit de mogeijkheod om veronderstellingen te formuleren ten aanzien van relatieve sterke en zwakte van de procedures van technisch lezen/woordidentificatie. Er zijn 2 normtabellen per leerjaar: een van de periode rond januari en de periode rond juni. De afnameduur is ongeveer 2 minuten.
De Klepel wordt uitgegeven door Pearson en kost €52,00  incl. BTW.

Cotanbeoordeling uit 2005

Uitgangspunten bij de testconstructie: goed
Kwaliteit van de testmateriaal: goed
Kwaliteit van de handleiding:  goed
Normen:  voldoende
Betrouwbaarheid:  voldoende
Begripsvaliditeit: voldoende
Criteriumvaliditeit: nvt (niet bedoeld om te voorspellen)

Eigen ervaring:
Een ideale test om leesniveau en leesfouten van kinderen in kaart te brengen. Aangezien ik vaak dyslexie onderzoek doe vinden de kinderen het vaak vervelend om wéér een leestaak te doen. Het score en verwerken gaat eenvoudig. Men moet er wel op letten dat de tijd bij deze taak 2 minuten is (ipv 1 minuut in vergelijking met de andere leestesten als EMT en DMT).  Tevens zijn de beschreven beelden heel fijn om het een en ander te verhelderen. In de handleiding worden beelden beschreven hoe de Klepel en de EMT in verhouding tot elkaar staan.

Test review: Continu Benoemen en Woordlezen (CB&WL)

zondag, januari 30th, 2011 | Leerstoornis, Onderzoeksmateriaal, Test review | 2 reacties

Informatie van de testuitgever

Met de CB&WL kunnen taal-leesstoornissen bij leerlingen worden gediagnosticeerd. De test is bedoeld voor leerlingen vanaf 5;10 tot en met 16;3 jaar. Met de kan de snelheid gemeten worden van het hardop benoemen van visueel aangeboden series bekende stimuli en van het lezen van woorden.

Het onderdeel Continu Benoemen (CB ) bevat vier taken: kleuren benoemen, cijfers benoemen, plaatjes benoemen en letters benoemen. Het onderdeel Woorden Lezen (WL) bevat twee taken: monosyllabische woorden lezen en EMT-B lezen (voor leerlingen vanaf 7;4 jaar). Per taak is de afname duur enkele minuten. De verkregen ruwe tijdsscores kunnen op de normeringssite van Boom test uitgevers omgezet worden in standaardscores.
De CB&WL wordt uitgegeven door Boom Testuitgevers en kost €124,99 incl. BTW.

Cotanbeoordeling

In behandeling

Eigen ervaring:
In het kader van Dyslexie onderzoek neem ik deze test af. Het is een lekkere vlotte test en voor kinderen ook wel leuk om te doen. Het scoren en bijhouden van wat oudere kinderen vergt even wat oefening, maar de scoorformulieren maken het echt makkelijker.

Test review: PI-dictee

woensdag, januari 26th, 2011 | Leerstoornis, Onderzoeksmateriaal, Test review | Geen reacties

Informatie van de testuitgever

Het PI dictee is bedoeld voor het signaleren en diagnosticeren van spellingsproblemen. De test kan afgenomen worden bij kinderen van groep 3 tot en met groep 8 van het basisonderwijs. De uitkomsten van de toets geven inzicht in de beheersing van de deelvaardigheden van spelling en in de beheersing van de spellingscategorieën. Hiermee wordt duidelijk aan welke onderdelen van de spelling in de instructie  of befgeleiding aandacht moet worden geschonken. De afname duur wordt bepaald door het instapniveau en de afbreekregels.
Het PI-dictee wordt uitgegeven door Pearson en kost rond de €200,- incl. BTW voor de complete einddictee en gewoon dictee.

Cotanbeoordeling

Uitgangspunten bij de testconstructie: goed
Kwaliteit van de testmateriaal: goed
Kwaliteit van de handleiding: goed
Normen:  voldoende
Betrouwbaarheid:  voldoende
Begripsvaliditeit: onvoldoende (geen onderzoek)
Criteriumvaliditeit: nvt (niet bedoeld om te voorspellen)

Eigen ervaring:
Het dictee is erg saai om af te nemen. Vaak breek ik het in twee delen zodat kinderen niet te lang achter elkaar hoeven te doen. Ik gebruik het PI-dictee in het kader van dyslexie onderzoek, dus kan ik deze test mooi afwisselen met bijvoorbeeld de DMT, EMT of AVI-lezen. Het dictee neemt makkelijk af, maar het scoren is vaak wat lastiger. De categorieën zijn tot op zekere hoogte goed beschreven, maar soms schrijft het kind – zeker wanneer er mogelijk sprake is van dyslexie – antwoorden op waarbij die niet genoemd zijn bij de antwoordcategorieën.

Test review: AVI

zondag, januari 23rd, 2011 | Leerstoornis, Onderzoeksmateriaal, Test review | Geen reacties

Informatie van de testuitgever

Bij de AVI-toetskaarten gaat het vooral om de vlotheid waarmee leerlingen teksten kunnen verklanken. Het pakket bevat 11 leeskaarten: AVI-M3, AVI-E3, AVI-M4, AVI-E4, AVI-M5, AVI-E5, AVI-M6, AVI-E6, AVI-M7 en AVI-E7 en AVI-Plus. Iedere kaart is er in twee versies. Op de kaarten staan teksten; deze lopen op in leesmoeilijkheid. Wanneer u de AVI bestelt krijgt u het samen in een map met de DMT.
De AVI en DMT  wordt uitgegeven door Cito en kost €100,- incl. BTW.

Cotanbeoordeling

Uitgangspunten bij de testconstructie: goed
Kwaliteit van de testmateriaal:goed
Kwaliteit van de handleiding:  goed
Normen: goed
Betrouwbaarheid: goed
Begripsvaliditeit: goed
Criteriumvaliditeit: nvt (niet bedoeld om te voorspellen)

Eigen ervaring:
Het AVI-lezen en de Drie MinutenToets doen erg denken aan de basisschooltijd. Op de score formulieren kunnen de fouten eenvoudig bijgehouden worden evenals de tijdregistratie. Ook staan er duidelijke afbreekregels op, namelijk het is in één oogopslag duidelijk wanneer het kind op frustratieniveau scoort en er dus gestopt wordt met aanbieden van kaarten. Het is wel fijn om te weten op welk niveau het kind op school scoort.

Categorieën

Archief